Tarkibga o'tish

Go darslariga kirish

Dastlab kodni yozish va ishga tushirishni o‘rganamiz.

Darslar bir-biriga bog‘langan. Shu sababli ularni saytdagi tartib bo‘yicha o‘qish tavsiya etiladi. Kod misollarini yozib ishga tushiring. Natijani taxlil qiling bu sizga mavzuni yaxshiroq tushunishga yordam beradi.

Goda yozilgan kodni avval kompilyator tekshiradi. Kompilyator uni kompyuter bajara oladigan ko‘rinishga o‘giradi. Sintaksis yoki turlar bilan bog‘liq xato topsa, dastur yaratilmaydi va terminalda xato xabari ko‘rsatiladi.

Bu jarayonda uchta tushunchani ajratish muhim:

  • manba kod — dasturchi yozadigan .go fayllar;
  • kompilyator — kodni tekshiradigan va mashina kodiga o‘giradigan vosita;
  • bajariladigan fayl — operatsion tizim ishga tushira oladigan tayyor dastur(.exe, .deb. ko'rinishidagi fayl).

Kerakli vositalar

Darslarni bajarish uchun quyidagilar kerak:

  • Go kompilyatori;
  • kod muharriri;
  • terminal.

Go kompilyator bilan go, gofmt va boshqa asosiy vositalar ham o‘rnatiladi. go buyrug‘i kodni ishga tushirish, kompilyatsiya qilish va testlash kabi ishlarni boshqaradi. gofmt esa kodni Goning standart uslubida formatlaydi.

Kod muharriri oddiy matn muharririga o‘xshaydi, ammo dastur kodini yozish uchun qo‘shimcha imkoniyatlarga ega. Masalan, Visual Studio Code yoki o‘zingizga qulay boshqa muharrirdan foydalanishingiz mumkin.

Terminal — buyruqlarni matn ko‘rinishida kiritadigan dastur. Windowsda PowerShell, macOS va Linuxda esa Terminal ilovasidan foydalanish mumkin. Terminaldagi buyruq odatda joriy papkaga nisbatan bajariladi. Shu sababli kod joylashgan papkani bilish muhim.

.go kengaytmali fayl Go manba fayli deyiladi. Masalan, main.go fayli Go kodini saqlaydi. Faylning kengaytmasi .go bo‘lishi kerak; main.go.txt boshqa turdagi fayl hisoblanadi.

Goni o‘rnatish

Go’ni operatsion tizimingiz uchun rasmiy o‘rnatish qo‘llanmasi yordamida o‘rnating. O‘rnatish tugagach, yangi terminal oynasini oching va quyidagi buyruqni kiriting:

go version

Bu buyruq o‘rnatilgan Go versiyasi, operatsion tizim va protsessor arxitekturasini chiqaradi. Natija quyidagi shaklda bo‘ladi:

go version go<VERSIYA> <OPERATSION_TIZIM>/<ARXITEKTURA>

Masalan, natijadagi linux/amd64 qismi Linux operatsion tizimi va amd64 arxitekturasini bildiradi. Sizdagi qiymatlar boshqacha bo‘lishi mumkin. Muhimi, buyruq xatosiz bajarilib, natija go version bilan boshlanishi.

Warning

Agar terminal go buyrug‘ini topa olmasa, terminalni yopib qayta oching. Muammo davom etsa, Goni o‘rnatish bosqichlarini va PATH muhit o‘zgaruvchisi sozlamasini rasmiy qo‘llanma asosida tekshiring.

Go muhiti haqidagi batafsil ma’lumotni quyidagi buyruq bilan ko‘rish mumkin:

go env

Bu buyruq GOOS, GOARCH, GOPATH va boshqa sozlamalarni chiqaradi. Hozir ularni o‘zgartirish shart emas. Muammo yuz berganda go env natijasi qaysi muhit ishlayotganini aniqlashga yordam beradi.

Terminalda papka bilan ishlash

Har bir dars yoki kichik loyiha uchun alohida papka yaratish fayllar aralashib ketishining oldini oladi. Masalan, terminalda go-darslar va uning ichida birinchi-dastur papkasini yarating.

macOS va Linuxda:

mkdir -p go-darslar/birinchi-dastur
cd go-darslar/birinchi-dastur

PowerShellda:

New-Item -ItemType Directory -Force go-darslar/birinchi-dastur
Set-Location go-darslar/birinchi-dastur

Birinchi buyruq papkalarni yaratadi. Ikkinchi buyruq terminalning joriy papkasini birinchi-dasturga o‘zgartiradi. Keyingi darsda main.go faylini shu yerda yaratamiz.

Joriy papkani tekshirish uchun macOS va Linuxda pwd, PowerShellda esa Get-Location buyrug‘idan foydalanish mumkin. Papkadagi fayllarni macOS va Linuxda ls, PowerShellda Get-ChildItem ko‘rsatadi.

Go kodini ishga tushirish

main.go kabi bajariladigan Go dasturi tayyor bo‘lgach, uni quyidagi buyruq bilan ishga tushirish mumkin:

go run main.go

go run kodni kompilyatsiya qiladi, vaqtinchalik bajariladigan fayl yaratadi va uni darhol ishga tushiradi. Bu usul darslar va tezkor tekshiruvlar uchun qulay. Vaqtinchalik faylni odatda qo‘lda boshqarish talab qilinmaydi.

Dasturdan qayta foydalanish uchun uchun alohida bajariladigan fayl yaratish mumkin:

go build -o app main.go

go build kodni kompilyatsiya qilib, joriy papkada app nomli fayl yaratadi. Windowsda fayl nomi odatda app.exe bo‘ladi. go run va go build bir xil kodni kompilyatsiya qiladi, lekin go build tayyor faylni saqlab qoldiradi.

Go kodi standart ko‘rinishda bo‘lishi uchun uni gofmt bilan formatlang:

gofmt -w main.go

-w parametri formatlangan kodni shu faylning o‘ziga yozadi. gofmt bo‘sh joy va chekinishlarni bir xil ko‘rinishga keltiradi. U noto‘g‘ri dastur mantig'ini tuzatmaydi. Bazi kod muharrirlari fayl saqlanganda gofmtni avtomatik bajarishi mumkin.

Xato xabarini qanday o‘qish kerak?

Dastur birinchi urinishda ishlamasligi odatiy holat. Xato xabarini boshidan oxirigacha o‘qing. Kompilyator xabari ko‘pincha quyidagi ma’lumotlarni beradi:

  • fayl nomi;
  • qator va ustun raqami;
  • aniqlangan muammo.

Masalan, main.go:5:2 yozuvi muammo main.go faylining 5-qatori, 2-ustuni yaqinida aniqlanganini bildiradi. Xatoning asl sababi ba’zan oldingi qatorda bo‘lishi mumkin. Masalan, yopilmagan qo‘shtirnoq keyingi qatorda xato ko‘rsatishiga sabab bo‘ladi.

Xatolarni umumiy ma’noda uch guruhga ajratish mumkin:

  • kompilyatsiya xatosi — kod Go qoidalariga mos kelmaydi va dastur ishga tushmaydi;
  • bajarilish vaqtidagi xato (runtime error) — dastur ishga tushadi, ammo bajarilish paytida to‘xtaydi;
  • mantiqiy xato — dastur ishlaydi, lekin noto‘g‘ri natija beradi.

Darslar bilan ishlash tartibi

Har bir misolda quyidagi tartib foydali:

  1. Kodni muharrirda yozing va faylni saqlang.
  2. Natija qanday bo‘lishini taxmin qiling.
  3. go run main.go bilan dasturni ishga tushiring.
  4. Natija yoki xato xabarini kod bilan solishtiring.

Buyruq bajarilmasa, avval terminal to‘g‘ri papkada ekanini va fayl saqlanganini tekshiring. Xato xabarining faqat oxirgi so‘zini emas, fayl nomi va qator raqami bilan birga to‘liq o‘qing.

Birinchi dasturimiz darsida main.go fayliga kod yozamiz, kodni ishga tushiramiz va uning har bir qismini tahlil qilamiz.